Een arboprofessional of arbodeskundige geeft advies over het verbeteren van de arbeidsomstandigheden. De deskundige bijstand door deze arboprofessionals staat beschreven in artikel 14 en artikel 14a van de Arbeidsomstandighedenwet (kortweg Arbowet).

Arbodeskundigen, wie zijn dat eigenlijk?

Het gaat hier dus niet over de preventiemedewerker, maar om de zogenoemde arbokerndeskundigen. Dat zijn de:

• Gecertificeerde hogere veiligheidskundige (HVK'er)
• Gecertificeerde arbeidshygiënist (AH'er)
• Gecertificeerde arbeids- en organisatiedeskundige (A&O'er), en
• BIG-geregistreerde bedrijfsarts (BA)

Eigen medewerkers opleiden en inzetten als gecertificeerd arbeidshygiënist, veiligheidskundige of arbeids- en organisatiedeskundige? Dat mag. Maar alleen als hierover schriftelijke overeenstemming is bereikt met de vakbond, ondernemingsraad (OR) of personeelsvertegenwoordiging (PV).

Bij deze taken bieden arbodeskundigen bijstand

De werkgever laat zich door een of meer van deze gecertificeerde arbodeskundigen bijstaan bij de volgende taken:

• Toetsen van en adviseren over de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E)
• Adviseren bij de begeleiding van zieke werknemers
• Uitvoeren van het arbeidsgezondheidskundig onderzoek
• Doen van een aanstellingskeuring (waar dit is toegestaan)
• Consulteren over gezondheidskundige vraagstukken, anders dan de begeleiding van zieke werknemers

In overleg met de OR of PV mag een bedrijf afspreken dat werknemers ook andere arbodeskundigen kunnen inschakelen. Denk aan een arbeidsdeskundige, bedrijfsverpleegkundige, bedrijfspsycholoog of bedrijfsfysiotherapeut. Of aan andere deskundigen op het gebied van arbeidsomstandigheden, zoals een ergonoom.

Deskundige bijstand bedrijfsarts/arbodienst

De Arbowet verplicht bedrijven om samen te werken met een bedrijfsarts of arbodienst. Zij moeten deze overeenkomst vastleggen in het zogeheten basiscontract. Bedrijven hoeven niet aangesloten te zijn bij een arbodienst als daar een afspraak over is in de cao of met de medezeggenschap.

Bedrijven kunnen deze deskundige bijstand zowel intern als extern organiseren. Zij mogen zelf beslissen of ze de deskundigheid inhuren via een arbodienst (vangnetregeling) of zelf organiseren (maatwerkregeling).

In het contract tussen bedrijf en arbodienst moeten bepaalde afspraken staan. Onder meer over de advisering in het kader van preventie. En over het voorkomen van langdurige uitval en beroepsziekten. Maar ook over welke andere bedrijfsartsen een second opinion kunnen uitvoeren.

Overigens zal de werkgever met meer dan 25 werknemers nog altijd 1 of meerdere preventiemedewerkers moeten aanstellen. Ook zal hij op basis van artikel 15 Arbowet 1 of meer werknemers moeten aanwijzen als bedrijfshulpverlener.

Werknemer heeft recht op second opinion

De werknemer heeft het recht om voor een second opinion een andere bedrijfsarts te raadplegen. Hij kan zich daarvoor rechtstreeks tot die bedrijfsarts wenden. Vindt een werknemer dat de in het basiscontract opgenomen bedrijfsarts niet geschikt is voor de second opinion? Dan kan hij een andere bedrijfsarts voorstellen. Maar de werkgever is niet verplicht om met (betaling van) iedere door de werknemer aangedragen bedrijfsarts akkoord te gaan.

Adviesrol bedrijfsarts, rechten en plichten

In de wet is vastgelegd dat de bedrijfsarts een adviserende rol heeft bij verzuimbegeleiding. Dit is gedaan om de onafhankelijkheid van de bedrijfsarts ten opzichte van de werkgever te versterken. De werkgever blijft echter verantwoordelijk voor de verzuimbegeleiding.

Ook heeft de bedrijfsarts een adviserende rol bij het toepassen van preventieve maatregelen. Dit om ervoor te zorgen dat werknemer gezond en veilig kunnen werken. Daarnaast heeft de bedrijfsarts nog enkele rechten en plichten.

Rechten van de bedrijfsarts

Bedrijfsartsen hebben het recht om iedere werkplek te bezoeken. Ook mogen zij overleg voeren met de OR of PV.

Plichten van de bedrijfsarts

Bedrijfsarts hebben de plicht om een werknemer een second opinion aan te bieden. Daarnaast moeten zij een klachtenprocedure hebben. Bovendien hebben zij de plicht om beroepsziekten te melden bij het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCvB).

Arbodeskundigen en toetsing van de RI&E

Bedrijven met meer dan 25 werknemers moeten hun risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) laten toetsen door een arbodeskundige. Bedrijven met 25 of minder werknemers hoeven dat niet. Zij vallen onder het cao-model, mits ze werken met een door de branche erkend RI&E-instrument. In de RI&E moet staan hoe werknemers met arbodeskundigen kunnen spreken.

Arbodeskundigen mogen de RI&E altijd inzien. Zelfs als de werkgever meent dat daar mogelijk bedrijfsgeheimen in staan. De deskundigen moeten de informatie uit de RI&E echter wel vertrouwelijk behandelen. Desnoods kan de werkgever de arbodeskundige een geheimhoudingsverklaring laten ondertekenen.

Arbodeskundigen, wie doet wat en samenwerking

De bedrijfsarts werkt vaak samen met de andere arbodeskundigen. Samen kunnen zij de werkgever en werknemers adviseren over een gezonde en veilige werkplek. Hoe zit het met de taakverdeling tussen deze deskundigen?

Alle arbodeskundigen

• Begeleiden van ziekteverzuim. Een deskundige moet daarvoor echter wel een gedelegeerde verantwoordelijkheid hebben gekregen van een BIG-geregistreerde bedrijfsarts.
• Verbeteren van de arbeidsomstandigheden.
• Toetsen van de RI&E.

AH, HVK’er, A&O’er

• De arbeidshygiënist adviseert de werkgever hoe hij kan voorkomen dat de werkomgeving schadelijk is voor de gezondheid. Bijvoorbeeld bij werken met gevaarlijke stoffen.
• De veiligheidskundige adviseert over veiligheid op het werk om arbeidsongevallen te voorkomen.
• De arbeids- en organisatiedeskundige kan adviseren over uiteenlopende onderwerpen. Zoals psychosociale arbeidsbelasting (PSA): werkstress, bijvoorbeeld.

Bedrijfsarts

• Functiegerichte aanstellingskeuringen.
• Uitvoeren van het periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek (PAGO of PMO).