Er gebeuren relatief veel ongevallen als een machine is uitgeschakeld voor onderhoud. Ook ongevallen als gevolg van een storing of calamiteit komen relatief vaak voor. Opvallend, want het onderhouden, reinigen en vervangen van (machine-)onderdelen beslaat maar een klein deel van de totale bedrijfstijd.
Voor het veilig kunnen uitvoeren van deze werkzaamheden is het noodzakelijk dat de machine of installatie helemaal uit staat. En dat het niet mogelijk is om de machine op te starten voordat het onderhoud of de reparatie helemaal klaar is.
Onderhoud en reparaties machines risicovol
Werknemers die machines onderhouden of repareren doen risicovol werk. Zij openen machines waardoor zij andere gevaren kunnen tegenkomen dan de degenen die de machines bedienen. Hierdoor kunnen zij bijvoorbeeld in aanraking komen met bewegende delen of een gevaarlijke stof. De procedure Lockout – Tagout – Tryout (afgekort tot LOTOTO of LTT) richt zich op het beschermen van onderhoudsmedewerkers en monteurs van machines en installaties.
Veiligheidsprocedure
De LOTOTO-procedure is erop gericht ervoor te zorgen dat inschakelen of opstarten van een machine tijdens de werkzaamheden niet mogelijk is. Voorafgaand aan het uitvoeren van werkzaamheden aan een machine of installatie wordt deze uitgeschakeld, geïsoleerd, vergrendeld, gelabeld en getest.
Werkzaamheden aan de machine of installatie kunnen alleen starten, nadat stapsgewijs een zogenaamde nul-energie-status bereikt en gecontroleerd is. Deze status blijft door het gebruik van ‘lock’ (vergrendeling) en ‘tag’ (veiligheidskaart) geborgd en zichtbaar, totdat de werkzaamheden zijn afgerond. Daarna wordt de machine of installatie weer stapsgewijs vrijgegeven.
Met deze procedure voorkom je dat een machine of installatie ongecontroleerd in werking treedt. Dit draagt bij aan de eigen veiligheid en die van anderen tijdens onderhoud of reparatie aan machines of installaties.
Stappen tijdens de procedure
Een LOTOTO-procedure bestaat uit de volgende stappen:
Werkvoorbereiding
- Inventariseer alle energiebronnen en bedieningselementen. Bepaal hoe de machine geïsoleerd moet worden van de energiebronnen. Leg dit vast in een instructie.
- Informeer alle betrokken medewerkers over de Lockout.
- Zorg ervoor dat alle operationele werkzaamheden aan de machine of installatie stoppen.
- Bepaal welke acties nodig zijn vanuit de centrale bedienruimte om gereed te zijn voor de Lockout.
- Stop de installatie volgens de normale stopprocedure.
- Isoleer de installatie van alle energiebronnen door middel van de energiecontrolepunten. Bijvoorbeeld door de stroomtoevoer uit te schakelen, de leidingen leeg te maken en spoelen of leidingen drukloos te maken. Ook deze isolatiewerkzaamheden zijn risicovol. Zorg daarom voor de juiste veiligheidsmaatregelen.
- Maak de installatie vrij van opgeslagen energie. Bijvoorbeeld door de reststroom gecontroleerd te laten wegvloeien, de restdruk af te laten of de machine te laten afkoelen.
Lockout en Tagout
- Vergrendel alle energiecontrolepunten in de uit-stand (of dichte stand) en markeer deze. Elke betrokken LOTOTO-geautoriseerde plaatst zijn eigen slot en label. Het label vermeldt het equipment nummer, de datum en de naam van de betrokkene.
Try out
- Zorg ervoor dat medewerkers geen gevaar lopen. Start de machine of installatie om na te gaan of je deze dankzij de isolatie en Lockout niet meer kunt starten. Zet de machine of installatie daarna weer uit.
Onderhoud / reparatie
- Voer de onderhouds-/reparatiewerkzaamheden uit
Na onderhoud / reparatie
- Zijn de onderhouds- of reparatiewerkzaamheden klaar? Informeer dan alle betrokkenen over het weer in bedrijf nemen van de installatie.
- Elke LOTOTO-geautoriseerde verwijdert zijn eigen sloten en labels. Ruim alle gereedschappen op. Zet alle schakelaars, afsluiters en mechanische aandrijvingen in de operationele positie. Start de machine of installatie daarna volgens de normale startprocedure.
Evalueer de procedure en stel bij waar nodig
Er komt nogal wat kijken bij deze procedure. Daarom is het belangrijk om iedereen die met het proces te maken heeft erbij te betrekken. Geef bekendheid aan de procedure, bijvoorbeeld via campagnes, bijeenkomsten en toezicht. Evalueer de procedure, de werkinstructies en de werkwijze na verloop van tijd. Voer daarna eventuele verbeterpunten door.
