Volgens artikel 3 van de Arbowet is de werkgever verplicht om de werkcondities, waaronder de verlichtingsinstallatie:
- Deugdelijk en veilig aan te leggen.
- Af te stemmen op de te verrichten werktaken en persoonskenmerken van de werknemer.
Verlichting mag net als andere installaties en werkmiddelen niet leiden tot onveiligheid en het aantasten van de gezondheid.
In het Arbobesluit staan verschillende bepalingen over het onderwerp verlichting. Het Arbobesluit onderscheidt 2 soorten verlichting: werkplekverlichting en noodverlichting.
Werkplekverlichting
In artikel 6.3 van het Arbobesluit staat:
- Arbeidsplaatsen en verbindingswegen zijn zodanig verlicht, dat het aanwezige licht geen risico oplevert voor de veiligheid en gezondheid van werknemers.
- Op arbeidsplaatsen komt, voor zover mogelijk, voldoende daglicht binnen en zijn voldoende voorzieningen voor kunstverlichting aanwezig.
- De voorzieningen voor kunstverlichting zijn zodanig aangebracht dat gevaar voor ongevallen is voorkomen.
- De voor kunstlicht gebruikte kleur mag de waarneming van de veiligheids- en gezondheidssignalering niet wijzigen of beïnvloeden.
In artikel 6.4 van het Arbobesluit staat dat rechtstreeks invallend zonlicht geweerd moet kunnen worden. Dit om letsel aan het oog door overmatig licht te voorkomen.
Normen en richtlijnen werkplekverlichting
- De norm NEN-EN 17037:2018+A1:2022 nl geeft informatie over het gebruik van daglicht voor verlichting binnen gebouwen en over het beperken van verblinding.
- De norm NEN-EN 12464-1:2021 Licht en verlichting - Werkplekverlichting - Deel 1: Werkplekken binnen, voorziet in een ‘Praktijkverlichtingssterkte’ voor verschillende werksituaties. Dit is de vereiste gemiddelde minimum verlichtingssterkte aan het einde van de onderhoudsperiode op het aangegeven werkvlak of ruimte. Ook geeft deze norm gedetailleerde eisen voor verschillende werkplekken en ruimten, zoals operatiekamers, kantoren en klaslokalen.
- De norm NEN-EN 12464-2:2024 Licht- en verlichtingstechniek – Werkplekverlichting – Deel 2: Werkplekken buiten, doet hetzelfde voor werkplekken buiten. Ook staan hierin gedetailleerde eisen voor verschillende werkterreinen, maar ook publieke ruimten.
- NEN 3087:2011 Ergonomie – Visuele ergonomie: achtergronden, principes en toepassingen, geeft aanvullende informatie over de visuele aspecten in relatie tot optimaal presteren met onder andere luminantieverhoudingen, contrastverbetering, tekengrootte en kleuren.
- NEN 1891:2016 Licht en verlichting – Meten van verlichtingsprestaties, beschrijft de procedure voor het meten van verlichtingsprestaties.
Noodverlichting
Om bij calamiteiten snel en veilig een gebouw te kunnen verlaten, zijn zowel vluchtwegverlichting als noodverlichting noodzakelijk. In artikel 3.7 van het Arbobesluit staat (onder andere) dat de vluchtwegen en nooduitgangen die bij het uitvallen van de verlichting slecht zichtbaar zijn, zijn voorzien van een goede noodverlichting.
Vluchtwegverlichting moet aangebracht zijn op de locaties in het gebouw of op een (chemische) plant die bij het verlaten ervan als gevolg van een calamiteit gebruikt moeten worden: de uitgangen van werkruimten, (nood)trappen, gangen en portalen. Zie daarvoor NEN EN 1838 en NEN EN 13032-3.
In artikel 3.9 van het Arbobesluit staat dat goede noodverlichting vereist is op plekken waar het uitvallen van (kunst)licht op de werkplek zelf voor gevaren kan zorgen. Bijvoorbeeld bij draaiende machines, chemische processen en dergelijke. Is het aanbrengen van noodverlichting echt onmogelijk? Dan moeten werknemers individuele verlichting (zoals een zaklamp) hebben.












