Aan het werken met gasflessen zitten nogal wat risico’s. Door overvullen van een gasfles kan deze bezwijken met als gevolg een ernstige explosie. Bovendien kunnen kleine lekken leiden tot brand of explosie. In de winter zijn er bij vorst extra risico's. Het gas butaan bijvoorbeeld verdampt dan namelijk niet. Door het opwarmen van flessen hebben ernstige ongevallen plaatsgevonden. Ook illegale, verboden LPG-vullingen hebben bij vorst, waarbij wel propaan maar geen butaan verdampt, ernstige ongevallen veroorzaakt. Propaan en butaan hebben een lage onderste explosiegrens (LEL), waardoor een mengsel van gas en lucht dat 2% gas bevat al explosief kan zijn. Propaan en butaan zijn zwaarder dan lucht, waardoor zij zich op het laagste punt verzamelen. 

Maatregelen gasflessen met propaan of butaan en LPG-tanks 

Om de risico’s te beperken, moet de werkgever een aantal maatregelen nemen.

• LPG mag uitsluitend worden gebruikt voor motoraandrijving. LPG mag uitsluitend als vloeistof aan de tank worden onttrokken om vervolgens naar een verdamper te worden gevoerd. 
• Gasflessen en LPG-tanks mogen niet voor meer dan 80% met vloeistof worden gevuld.
  De vloeistof kan gaan uitzetten door opwarming (in een warme ruimte of door de zon).
  Bij 100% vulling kan de fles scheuren door de toename van de druk met mogelijk ernstige ongevallen als gevolg. Bij hervulbare gasflessen moet de ontluchting altijd geopend zijn voordat het vullen wordt gestart. 
• Uitsluitend goedgekeurde en tijdig herkeurde gasflessen mogen worden gebruikt. Op grond van nieuwe bepalingen in de Warenwet is de werkgever zelf verantwoordelijk voor de keuring van drukvaten vanaf 0,5 bar. 
• Gasflessen voor propaan of butaan mogen uitsluitend worden gevuld bij een daarvoor ingericht vulstation. Het vullen moet op een geijkte weegschaal worden uitgevoerd. 
• Gasflessen moeten op een koele en goed geventileerde plaats worden bewaard (dus niet in een in de zon geparkeerde auto). 
• Het eigen gewicht en het maximale gewicht van de inhoud van een hervulbare gasfles staat op de tank aangegeven. Let op: er mag minder propaan dan butaan (uitgedrukt in kg) in een gasfles van hetzelfde volume.
• Gasflessen moeten zorgvuldig worden behandeld en de aansluitingen moeten regelmatig op lekkage worden gecontroleerd door afzepen. 
• Met name wegwerpgastankjes moeten altijd in de open lucht worden aangesloten, zonder erbij te roken en niet in de nabijheid van open vuur. 
•  Bij wegwerptankjes moet door schudden worden gecontroleerd of het tankje leeg is. Lege tankjes mogen nooit in de buurt van vuur worden bewaard. 
• Voor het aansluiten van een nieuw wegwerptankje moet de rubberafdichting worden gecontroleerd. 

Opslag van gasflessen

De opslag van gasflessen moet voldoen aan de richtlijnen van PGS 15. Dit geldt bij een totale hoeveelheid van 125 liter of meer (uitgezonderd de werkvoorraad, de cilinders op een laskar of gasflessen die zijn aangesloten aan een verzamelleiding). De gasflessen moeten in een daarvoor bestemde opslagvoorziening opgeslagen worden, waarbij geen andere goederen aanwezig mogen zijn die voor het beheer van de gasflessen niet functioneel zijn.

De opslag moet bij voorkeur in de buitenlucht gebeuren en geldt voor zowel volle als lege gasflessen met de volgende gevaareigenschappen: verstikkend, oxiderend en/of brandbaar. En verder de volgende specifieke gassen: samengeperste lucht, ammoniak (giftig/bijtend), koelgassen en ethyleenoxide (giftig/brandbaar). Voor koolzuurgassen gelden in de horeca aanvullende beleidsregels van de Arbeidsinspectie voor de opslag van koolzuurcilinders.

Verschillende soorten gasflessen

Het is van belang gasflessen met gassen met gelijksoortige gevaareigenschappen bij elkaar op te slaan. Brandbare en brandbevorderende gassen mogen zonder scheidingswand naast elkaar opgeslagen worden omdat de kans dat twee gasflessen tegelijkertijd zullen falen, de gassen met elkaar vermengen en worden ontstoken verwaarloosbaar wordt geacht.

De ruimte

Voor opslag van gasflessen met brandbare gassen die zwaarder zijn dan lucht zoals propaan en butaan, moet een afstand worden aangehouden van ten minste 5 meter tot kelderopeningen, putten en straatkolken die in open verbinding staan met de riolering en van tenminste 7,5 meter tot aanzuigopeningen van ventilatiesystemen die zijn gelegen op minder dan 1,5 m boven het maaiveld.

De vloer van de opslagvoorziening mag niet lager zijn gelegen dan de omliggende vloer of die van aangrenzende ruimten. Deze vloer moet vlak zijn en vervaardigd van onbrandbaar materiaal. Bij een open opslagvoorziening moet de vloer afwaterend zijn en er mag zich geen gas kunnen verzamelen onder deze vloer.

Gasflessen vastzetten

Gasflessen met een stabiele constructie, zoals propaan gasflessen, hoeven niet te worden vastgezet. Alle overige gasflessen en gascilinders moeten met behulp van een ketting, beugel of klemband worden vastgezet aan de achterwand of muur. Gasflessen van verschillende grootte moeten een gelijk beschermingsniveau hebben. De gebruikelijke transportpallets voor gasflessen voldoen ook aan deze eis van vastzetten.

Toegang tot de opslag

Een open opslagvoorziening mag niet ongecontroleerd toegankelijk zijn voor onbevoegden. Een toegangsdeur tot een betreedbare opslagvoorziening moet van buitenaf met een slot afsluitbaar zijn, maar wel van binnenuit zonder sleutel kunnen worden geopend.

Rijroute

De opslagvoorziening moet bij voorkeur niet in de rijroute van een vorkheftruck of ander transportmiddel geplaatst worden. Mocht dit toch zo zijn, dan is aanrijdbeveiliging verplicht in situaties waarin gevaar bestaat op beschadiging van gasflessen ten gevolge van frequente voertuigbewegingen.

Meldingen

Aan de buitenzijde van de opslagplaats moet een bord zijn aangebracht met de tekst: “OPENEN VAN AFSLUITERS VAN GASFLESSEN VERBODEN” in letters van minimaal 5 cm hoog (overeenkomstig NEN 3011). Dit verbod geldt niet voor gasflessen die via een verbinding aan vaste leidingen zijn gekoppeld.

In of binnen 2 meter van een opslagvoorziening geldt een verbod op roken en open vuur. Dit moet aan de buitenzijde van de opslagvoorziening met een pictogram (overeenkomstig NEN 3011) kenbaar worden gemaakt.

Voorzieningen tegen brand

Elke opslagvoorziening moet ten minste één draagbaar blustoestel van 6 kg poeder ABC bevatten. Dit moet geschikt zijn voor het blussen van een beginnende brand van de opgeslagen gassen. Dit toestel moet tegen weersinvloeden worden beschermd.

Van een inpandige opslagvoorziening moet ten minste één wand een buitenmuur zijn waarin zich ten minste één deur bevindt. In geval van een brandveiligheidkast / gasflessenkast moet deze opslagvoorziening aan de norm EN 14470-2 voldoen. De voorziening mag niet in een vluchtroute gelegen zijn.

De uitvoering van de inpandige opslagvoorziening moet ten minste 60 minuten weerstand bieden tegen branddoorslag en brandoverslag volgens het Bouwbesluit en NEN 6068.

Als een ventilatieopening is aangebracht in een bouwkundige constructie waaraan eisen met betrekking tot WBDBO of brandwerendheid zijn gesteld, moeten vlamkerende roosters zijn aangebracht. Bovendien mag door het aanbrengen van de ventilatie geen afbreuk worden gedaan aan de WBDBO van de opslagvoorziening. Dit voorschrift is niet van toepassing op een brandveiligheidkast.

De eis van WBDBO (weerstand tegen branddoorslag en brandoverslag) geldt van binnen naar buiten en van buiten naar binnen.

PBM

Als in een opslagvoorziening gevaar voor de veiligheid of de gezondheid van een werknemer aanwezig is of kan ontstaan, moeten voor werknemers die aan dat gevaar blootstaan of kunnen blootstaan persoonlijke beschermingsmiddelen beschikbaar zijn. Bijvoorbeeld een veiligheidsbril en werkhandschoenen.

Brandveiligheidsopslagkast

In een brandveiligheidskast kan een bedrijf kleinere hoeveelheden gasflessen opslaan. Bijvoorbeeld als niet kan worden voldaan aan het voorschrift dat ten minste één wand een buitenmuur is met een deur. Het komt in de praktijk regelmatig voor dat gasflessen inpandig of op een verdieping worden opgeslagen. Dit omdat het voor de bedrijfsvoering noodzakelijk is. In deze gevallen worden de gasflessen opgeslagen in een brandveiligheidsopslagkast. Hanteer bij het gebruik van een brandveiligheidsopslagkast de volgende uitgangspunten:

• Een brandveiligheidsopslagkast heeft een brandwerendheid van 60 minuten en voldoet aan de norm NEN-EN14470-2. Deze norm geeft productspecificaties voor brandveiligheidsopslagkasten. Volgens deze norm is de volgende informatie op de buitenkant (voorzijde) van de kast aangebracht:
  • de classificatie van de kast, aangegeven in type G60 of G90;
  • opschrift ‘deuren sluiten’;
  • verbodsbord (vuur, open vlam, roken verboden) volgens NEN-EN-ISO 7010;
  • gevaarsymbool (gasflessen onder druk) volgens NEN-EN-ISO 7010 W029;
  • de van toepassing zijnde norm (NEN-EN-14470-2);
  • naam of merk van de producent;
  • modelnummer en jaar van productie van de brandveiligheidsopslagkast.

Daarnaast worden eisen gesteld aan de locatie van de brandveiligheidsopslagkast:

• Deze kast bevindt zich niet in een kelder of op een verdieping.
• Binnen 5 meter van de brandveiligheidsopslagkast is bovendien een buitendeur aanwezig.
• Op deze buitendeur is het gevaarsymbool voor drukhouders (ADR-klasse 2, inclusief bijkomend gevaar) aangebracht. Doel hiervan is dat het voor de brandweer mogelijk is om van buitenaf de brandveiligheidsopslagkast te kunnen koelen.