Ons voedselsysteem is kapot en op de lange termijn niet houdbaar. Dat durf ik wel te zeggen na vijftien jaar in de duurzame bedrijfscatering. Het is te veel gericht op zo veel mogelijk produceren, op zo min mogelijk vierkante meters, tegen een zo laag mogelijke prijs en we verschepen het de hele wereld over.
Dat is niet houdbaar op de lange termijn.
Innovatiekracht benutten
We putten onze bodem uit en moeten er daarom kunstmatig voedingsstoffen aan toevoegen. De biodiversiteit holt achteruit, en daarin is Nederland helaas kampioen. De uitstoot van CO₂ draagt bij aan klimaatverandering: denk aan extreem hete zomers en droogte. En het gebruik van pesticiden raakt ook onze eigen gezondheid.
Als Westlander zie ik dagelijks hoeveel innovatiekracht er in de tuinbouw aanwezig is. Wat als we die kracht nadrukkelijker inzetten voor een voedselsysteem dat goed is voor mens, dier en aarde. Dan zijn we pas echt lekker bezig! Of, zoals we in het Westland zeggen: dat is toch goud!
Als Westlander zie ik dagelijks hoeveel innovatiekracht er in de tuinbouw is”
Het is zeker niet de schuld van onze boeren of tuinders. Zij werken (nu nog) vraag gestuurd en zijn onderdeel van een complexe keten: van boer/teler naar verwerker, groothandel of veiling, logistieke partij, cateraar, opdrachtgever (de FM’er) en uiteindelijk de consument. En in iedere schakel van die keten moet iets verdiend worden. Maar wat als we niet alleen naar de euro’s op korte termijn kijken, maar naar meervoudige waardecreatie op de lange termijn: economisch, ecologisch én sociaal?
Onze keuzes bepalen hoe en wat een boer produceert”
Daar hebben wij als FM’er en als consument enorm veel invloed op. Onze keuzes bepalen hoe en wat een boer produceert. Als wij meer gaan vragen naar regeneratieve producten, dan kunnen meer boeren de overstap maken naar regeneratief. En gelukkig zijn er ook zeker mooie voorbeelden van agrarische bedrijven die de overstap maken naar natuurinclusief boeren.
Een prachtig voorbeeld vind ik BoereGoed, een lokale groente- en fruitwinkel bij mij in de buurt in Naaldwijk. Elke keer als ik er met de kids kom, zien we de gewassen in de kas groeien. Er wordt gewerkt volgens permacultuur (verschillende gewassen door elkaar) in de volle grond. En er zijn sociale activiteiten, van een gezondheidsmarkt tot een band of koor dat er optreedt. Het wordt grotendeels gedragen door vrijwilligers met een extra gave: lekker eten verbouwen en dat met een glimlach verkopen. Onlangs wonnen ze nog een mooie prijs: de Waarde-Ring Publieksprijs in de categorie ‘Verbindende voedselproducenten’ van de provincie Zuid-Holland.
Ook bedrijven als Koppert Cress, waar ik deze zomer was met De 100 (een leiderschapsbeweging voor een circulair Zuid-Holland) laten zien dat ondernemerschap en verduurzaming goed samengaan. Zij zijn zelfs sinds dit jaar klimaatpositief geworden, door jarenlang te investeren in emissiereductie en de overstap naar fossielvrije energie via geothermie, brengen ze hun directe uitstoot terug naar nul. De resterende emissies neutraliseren ze voor 125%, waardoor ze meer CO₂ uit de atmosfeer halen dan dat ze uitstoten.
Afnamegarantie
Wat daarbij cruciaal is: een afnamegarantie voor de boer. Er zijn namelijk veel boeren die de overstap willen maken. Daarvoor moeten wij van vraag gestuurd naar aanbod gestuurd werken: wat er van het land komt, daar betalen we een eerlijke prijs voor en daar koken we heerlijke gerechten van. Een heel simpele vraag die je jezelf daarbij kunt stellen: kost deze aankoop leven in de keten, of levert hij leven op? Met andere woorden: stimuleer ik met deze aankoop of aanbesteding een eerlijk loon voor de boer en draag ik hiermee bij aan een hogere biodiversiteit?
Gelukkig groeit zowel het aanbod als de vraag. Via BoerenNatuurlijk van Future Up vinden inkopers steeds meer regeneratieve producenten (bekijk vooral hun handige kaart). Tegelijk werken binnen onze FM Circulair Community grote cateraars samen om regeneratieve producten beschikbaar te maken voor hun bedrijfsrestaurants. De kracht van een coalitie zit in het vinden van een gezamenlijke ambitie en samen een doorbraak realiseren in keten waardoor je uit het lineaire systeem breekt, richting een toekomstbestendig systeem.
Vorig jaar lanceerden we samen met de Tuin van Holland (een initiatief van de provincie Zuid-Holland) een gids met handvatten voor het natuurinclusief inkopen van eten en drinken en op 1 december geven we hierover een webinar.
Stel jezelf de vraag: levert deze aankoop leven op, of kost zij leven in de keten?”
Welke vraag je je zou moeten stellen is: levert deze aankoop leven op, of kost zij leven in de keten? Bij iedere aanbesteding en bij ieder cateringcontract liggen er namelijk kansen om een andere afslag te nemen. Daarmee heeft FM goud in handen en meer invloed dan ze denken.
Stiekem droom ik ervan om ons voedselsysteem te fixen. En in het klein: droom ik van zelfvoorzienend leven met een plek waar ik mijn eigen groente en fruit kan verbouwen, geïnspireerd door initiatieven als BoereGoed.
Droom groot en begin klein.
