Bij sommige organisaties ligt deze rol bij de arbocommissie of VGWM-commissie. Dit is vaak een gespecialiseerd arbo-onderdeel van de or. Als er geen or is, kan deze rol ook bij de personeelsvertegenwoordiging (pvt) liggen. Waar ‘or’ staat, kun je dus ook ‘pvt’ lezen.
De werkgever moet met de or overleggen over het arbeidsomstandighedenbeleid en de uitvoering daarvan. Dat staat in artikel 12, lid 2, Arbowet. Hierbij moeten zij actief informatie uitwisselen. Dat hoeft niet per se schriftelijk, maar dat maakt het wel makkelijker. Met betrekking tot de RI&E heeft de or een informatierecht en een instemmingsrecht.
Informatierecht
De or heeft recht op informatie over de arbeidsomstandigheden. Dat betekent dat de or recht heeft op inzage in de RI&E. Dit recht geldt voor alle werknemers. Alle werknemers moeten de RI&E kunnen inzien wanneer zij dit willen.
Instemmingsrecht
Bij regelingen over arbeidsomstandigheden heeft de or daarnaast ook een instemmingsrecht. Dat betekent dat de or (onder andere) een instemmingsrecht heeft voor de RI&E en het plan van aanpak. Dit volgt uit artikel 27, lid 1 onder d van de Wet op de ondernemingsraden (WOR) en artikel 12 van de Arbowet. De werkgever kan een RI&E dus in principe niet instellen zonder instemming van de or. Eerst moet de werkgever de RI&E en het plan van aanpak ter instemming voorleggen aan de or.
Ook moet de or de uitkomst van de toetsing van de RI&E ontvangen. Dat staat in artikel 14, lid 3 van de Arbowet. Op basis van de uitkomsten van de toetsing kan de or al dan niet instemmen met de RI&E. Het is daarom nodig om de or goed te betrekken bij de opzet van de RI&E. Is er een getoetste en goedgekeurde RI&E? Dan moet de werkgever daarna instemming vragen van de or bij aanvullingen of wijzigingen van de RI&E en het plan van aanpak.
De or heeft ook instemmingssrecht bij het aanstellen van een preventiemedewerker. Het gaat dan om wie de preventiemedewerker is én om de positie van de preventiemedewerker. Hetzelfde geldt voor de taken die de preventiemedewerker heeft.
In artikel 27, lid 2 van de WOR staat hoe het proces van een instemmingsverzoek verloopt. Instemming van de ondernemingsraad is vereist, tenzij het onderwerp al inhoudelijk is geregeld in een collectieve arbeidsovereenkomst (cao). In dat geval vervalt het instemmingsrecht van de or. Dat staat in artikel 27, lid 3 van de WOR.
Andere rechten van de or
Als het gaat over belangrijke organisatieveranderingen, reorganisaties en dergelijke, heeft de or een adviesrecht. De arbo-aspecten bij organisatieveranderingen vallen wel onder het instemmingsrecht. De or heeft daarnaast het recht om schriftelijke voorstellen te doen over arbo-onderwerpen. Is de or bijvoorbeeld niet tevreden met het beleid van de organisatie om de werkdruk te beheersen? Dan kan de or zelf voorstellen uitwerken en voorleggen aan de werkgever. De or kan hierbij de hulp inschakelen van externe deskundigen.
