In een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) kun je met behulp van basisrisicofactoren de achterliggende oorzaken voor ongezonde werksituaties of bedrijfsongevallen in kaart brengen. Deze factoren hangen samen met structurele tekortkomingen binnen een organisatie.
Basisrisicofactoren zijn bijvoorbeeld:
- Materieel en middelen: de staat, verwachte levensduur en beschikbaarheid van materialen en gereedschappen
- (Hulp)middelen en componenten: de staat, verwachte levensduur en beschikbaarheid van (hulp)middelen en componenten
- Ontwerp: de kwaliteit van het ontwerp van de installatie(onderdelen) en het materieel
- Onderhoud: de kwaliteit en effectiviteit van onderhoudsprocedures
- Procedures: de kwaliteit en effectiviteit van bedrijfsprocedures
- Omgevingsfactoren: de externe omstandigheden, bijvoorbeeld slecht weer, hitte, kou, ziekte en stress
- Orde en netheid: de beschikbaarheid van faciliteiten voor het opruimen en schoonhouden en voor het verwijderen van afval, gereedschappen en materieel
- Strijdige doelstellingen: verschillende doelstellingen die met elkaar in strijd zijn
- Communicatie: de kwaliteit en effectiviteit van communicatie tussen verschillende locaties, afdelingen en personen
- Organisatie: de stijl van leidinggeven, de veiligheidscultuur en de beschikbare capaciteit
- Training en opleiding: de kwaliteit van de gegeven training, opleiding en informatie
- Beschermingsmiddelen: de beschikbaarheid van persoonlijke beschermingsmiddelen
Veelvoorkomende basisrisicofactoren als eerste aanpakken
In de RI&E komen deze factoren soms naar voren als achterliggende oorzaak voor geconstateerde knelpunten of incidenten. Pak veelvoorkomende basisrisicofactoren met voorrang aan. Zo voorkom je dat een RI&E ‘dweilen met de kraan open’ wordt. Een vergelijkbare term ‘grondoorzaken’ komt ook terug in de wettelijke eisen voor het toetsen van de RI&E.
Methode inzicht basisrisicofactoren
Wil je (meer) inzicht in de aanwezige basisrisicofactoren? Dan kun je deze methode gebruiken:
- Geef bij elk verbeterpunt uit de RI&E de 3 meest voor de hand liggende basisrisicofactoren aan
- Geef de belangrijkste basisrisicofactor een score van 3 punten, de tweede een score van 2 en de derde een score van 1
- Tel de scores voor elke basisrisicofactor op
- Formuleer verbetermaatregelen voor de hoogst scorende factoren
Restrisico’s
Naast de term 'basisrisicofactoren' komt ook de term 'restrisico's' veel voor als het gaat om de RI&E. Restrisico’s kun je niet verminderen of wegnemen met maatregelen. Ze zijn namelijk het gevolg van onverwachte of niet te voorziene gebeurtenissen. Denk bijvoorbeeld aan een bouwkraan die op een bedrijfspand valt.
